
De meeste ondernemers die bij ons aankloppen, willen een logo. De scherpere vraag is wat er over vijf jaar nog beschermd is als een concurrent uw naam voert of uw oud-medewerker een vergelijkbaar beeldmerk deponeert. Een nieuw logo voelt als de start van een merk, maar juridisch is het vaak het moment waarop de naam zijn zelfstandige bescherming verliest. Zodra de naam alleen nog binnen een gecombineerd beeldmerk bestaat, hangt de bescherming aan een afbeelding die u bij de eerstvolgende restyling vervangt.
Dat maakt de keuze tussen een woordmerk en een beeldmerk geen juridisch detail voor de advocaat, maar een ontwerpbeslissing die u neemt op de dag dat u een naam kiest. Hieronder leest u hoe beide typen zich tot elkaar verhouden, wat registratie kost, welke opbouw bij welke situatie past en hoe u een rebranding doorloopt zonder bescherming weg te gooien.
Woordmerk en beeldmerk naast elkaar
Een woordmerk bestaat uit woorden, letters, cijfers of andere typografische tekens. Een beeldmerk bestaat uit een grafische voorstelling, zoals een symbool, een afbeelding of een gestileerde vorm. Beide zijn in de Benelux beschermd zodra ze onderscheidend vermogen hebben: het teken moet consumenten in staat stellen de commerciële herkomst van goederen of diensten te herkennen. Eén registratie bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom dekt Nederland, België en Luxemburg.
Het verschil zit niet in het beschermingsniveau, maar in wat er precies vastligt. Een woordmerk legt de naam vast, een beeldmerk legt de afbeelding vast, en dat verschil wordt pas zichtbaar op het moment dat u iets aan uw merk verandert. De tabel hieronder zet de vijf criteria naast elkaar die in de praktijk de doorslag geven.
Woordmerk en beeldmerk op de belangrijkste criteria
| Criterium | Woordmerk | Beeldmerk |
|---|---|---|
| Wat wordt beschermd | De naam als zelfstandig teken | Het grafische teken als geheel |
| Afhankelijk van lettertype of kleur | Nee | Ja, de uitvoering hoort bij de bescherming |
| Bescherming bij een nieuw logo | Blijft staan, ook bij een andere vormgeving | Geldt alleen voor de gedeponeerde afbeelding |
| Typische inzet | Bedrijfsnaam, productnaam, handelsnaam | Symbool, pictogram, monogram |
| Beoordeling door BOIP | Naam moet onderscheidend zijn | Totale indruk moet onderscheidend zijn |
Een woordmerk beschermt de naam als zelfstandig teken, zonder afhankelijkheid van lettertype, kleur, lay-out of grafische vormgeving. Dat maakt het juridisch robuuster voor een merkstrategie die over meerdere touchpoints moet werken: website, handelsnaamgebruik, socialmediaprofielen, verpakkingen en gesproken communicatie. Een beeldmerk met woordelementen beschermt vooral het teken zoals het als geheel is gedeponeerd en geeft geen afzonderlijke bescherming voor het woord zelf. De uitleg van BOIP over het verschil tussen woordmerk en beeldmerk beschrijft precies dat onderscheid.
Wat er per criterium vastligt
- De naam los van de vormgeving. Een Eindhovens café dat zijn naam als woordmerk vastlegt, houdt die bescherming als het twee jaar later een nieuw lettertype en een andere kleurstelling kiest. Hetzelfde café met alleen een gecombineerd logo begint bij die restyling opnieuw.
- Het symbool als zelfstandige drager. Een techbedrijf in de Brainport-regio dat hetzelfde icoon gebruikt in de app, op de verpakking en op de beursstand, heeft een beeldmerk nodig dat exact dat icoon vastlegt.
- De uitvoering als onderdeel van het recht. Bij een beeldmerk hoort de getekende vorm bij de bescherming. Een vereenvoudigd icoon of een aangepaste letterkleur valt daar niet automatisch onder.
- De dagelijkse toepassing. Een bedrijfsnaam staat in offertes, op gevels, in e-mailhandtekeningen en in mond-tot-mondreclame. Die breedte vraagt om bescherming die niet aan één vormgeving hangt.
- De toets van BOIP. Bij een woordmerk beoordeelt het bureau of de naam zelf onderscheidend is. Bij een beeldmerk telt de totale indruk van het gedeponeerde teken.
De volgorde die het minste risico oplevert: eerst controleren of de kernnaam onderscheidend en beschikbaar is, dan het woordmerk registreren en het logo pas apart vastleggen als het symbool op eigen benen staat.
Voor een Brainport-start-up of een horecaformule waarvan de visuele identiteit nog kan evolueren, is dat de logische route. Het voorkomt dat een latere redesign, met een nieuw font, een vereenvoudigd icoon of een aangepaste kleur, de bescherming van de merknaam onnodig verzwakt. Wij lopen die volgorde ook in ons eigen proces voor logo-ontwerp altijd eerst langs, omdat een logo dat een zwakke naam verbergt later duurder wordt dan een naam die meteen goed staat.
De vraag is dus niet welk type beter is. De vraag is welke opbouw past bij het merk dat u nu bouwt, en wat er gebeurt wanneer de visuele identiteit meebeweegt met nieuwe locaties, producten of markten.
Wanneer de naam zelf het onderscheid bepaalt
Een sterk logo redt geen zwakke naam. BOIP beoordeelt de totale indruk van een merk bij het relevante publiek en weigert tekens die beschrijvend zijn of onvoldoende onderscheidend vermogen hebben, zo staat in de richtlijnen over weigering van merken. Een algemeen lettertype, minimale typografische effecten, nauwelijks zichtbare toevoegingen en eenvoudige geometrische vormen leveren op zichzelf vaak te weinig onderscheid op.
Neem ‘Eindhoven Koffie'. Een gestileerd logo kan als geheel worden geaccepteerd, maar dat verleent geen exclusieve rechten op de woorden ‘Eindhoven' en ‘Koffie'. Hetzelfde geldt voor ‘Tech Consulting' of een naam die alleen de regio en de branche benoemt. Hoe beschrijvender het woordelement, hoe sterker het figuratieve element moet zijn om de combinatie registrabel te maken. Een zelfstandig woordmerk is alleen realistisch wanneer de naam als geheel voldoende fantasierijk is.

De afbeelding hierboven maakt zichtbaar waar het misgaat. Links staat een naam die als woordmerk werkt zodra hij onderscheidend is. Rechts staat een creatief beeldmerk dat als geheel wordt beoordeeld, terwijl de losse tekst erin geen eigen bescherming krijgt.
Naamtype en de haalbaarheid van een woordmerk of beeldmerk
| Naamtype | Woordmerk haalbaar | Beeldmerk als aanvulling |
|---|---|---|
| Fantasienaam zonder beschrijvende woorden | Ja, meestal goed haalbaar | Sterk symbool versterkt de herkenbaarheid |
| Naam met branche- of regiobeschrijving, zoals ‘Eindhoven Koffie’ | Beperkt, de beschrijvende woorden zijn niet exclusief | Kan de combinatie registrabel maken, zonder rechten op de woorden |
| Generieke horecaterm | Vaak lastig te registreren | Gecombineerd logo wordt als geheel beoordeeld |
| Engelstalige startupnaam met eigen klank | Vaak haalbaar na controle op bestaande merken | Aanvullend, zodra het symbool zelfstandig herkenbaar is |
Voordat u een naam kiest, controleert u bestaande merken én het Handelsregister. BOIP adviseert dat expliciet in zijn tactische tips over het registreren van je naam of je logo. Doe dat vóór de eerste schets, niet erna. Onze check op de merknaam volgt dezelfde volgorde: eerst bepalen of de naam het onderscheid draagt, dan pas ontwerpen.
Voor Brainport-techbedrijven die later buiten Nederland uitbreiden, weegt dit zwaarder dan het lijkt. Een goedkoop gecombineerd logo volstaat op korte termijn, maar een zwakke naam beperkt later de groei, de investeerbaarheid en de merkarchitectuur. Een onderscheidend logo redt zo'n naam niet. Het verbergt hem alleen.
Wat registreren beide typen kost
De tarieven zijn openbaar en eenvoudig te calculeren. Ze zijn vooral belangrijk omdat ze de vraag verschuiven van ‘welk type' naar ‘hoeveel aanvragen'.
Benelux-tarieven voor een merkregistratie
| Onderdeel | Bedrag | Toelichting |
|---|---|---|
| Eerste klasse | €244 | Onlinekosten van een individuele Benelux-registratie |
| Tweede klasse | €27 toeslag | Toeslag bovenop het tarief van de eerste klasse |
| Derde klasse en elke volgende | €81 per klasse | Toeslag per extra klasse |
| Versnelde registratie | €196 extra | Aanvullende vergoeding bovenop het basistarief |
| Looptijd | 10 jaar | Verlengbaar telkens met 10 jaar |
De officiële onlinekosten voor een individuele Benelux-merkregistratie bedragen €244 voor één klasse van goederen of diensten, met een toeslag van €27 voor de tweede klasse en €81 per extra klasse vanaf de derde, zo staat in het tarievenoverzicht van BOIP. Versnelde registratie kost €196 extra boven op het basistarief. De registratie is tien jaar geldig.
Belangrijker dan het bedrag is de afbakening. De registratie beschermt het teken niet voor alle activiteiten, maar binnen de opgegeven klassen. Wie zowel een naam als een logo wil vastleggen, beoordeelt per aanvraag welke klassen nodig zijn en of een afzonderlijke woordmerkregistratie naast een beeldmerk wenselijk is. Onze uitleg over merkbescherming gaat dieper in op die klassenkeuze.
De rekensom van twee aanvragen
Wie een woordmerk en een beeldmerk elk in één klasse laat registreren, betaalt samen €488 aan basistarief, nog vóór extra klassen. Versnelde registratie komt daar per aanvraag bovenop, met €196 extra.
Daarom is de eerste stap niet kiezen, maar budgetteren. Bepaal per klasse welke bescherming u echt nodig hebt en of de twee registraties wel verschillende klassen hoeven te dekken. Vaak dekt de naam de dienstverlening en het symbool dezelfde categorie, waardoor u twee keer betaalt voor overlap die u kunt voorkomen door één aanvraag zorgvuldig in te richten.
Welke opbouw past bij welke situatie
De theorie is helder, de praktijk zelden. Vijf situaties die wij regelmatig tegenkomen, elk met een eigen opbouw en een eigen reden.
- Horecaconcept met groeiplekken. Zet de conceptnaam als woordmerk vast, zodat hij over alle vestigingen dezelfde bescherming houdt. Het logo kan per locatie meebewegen, met een eigen geveluiting of seizoenscampagne, zonder dat de merknaam opnieuw hoeft.
- Start-up met een logo dat nog beweegt. Registreer eerst de naam en stel het beeldmerk uit tot het symbool stabiel is. Een beeldmerk deponeren dat u binnen een jaar vervangt, levert een registratie op die niets meer dekt.
- Gevestigd bedrijf voor een rebranding. Maak een inventaris van de merkactiva vóór het ontwerptraject begint en houd de naambescherming ongewijzigd. Zo verandert de uitstraling zonder dat de juridische basis verschuift.
- B2B-dienstverlener met een naam voor de lange termijn. Het woordmerk dekt de kern, het beeldmerk voegt het merksymbool toe voor signing, presentaties en digitale toepassingen. Twee registraties, twee duidelijke functies.
- Retailmerk met meerdere productlijnen. Controleer per productcategorie welke klassen nodig zijn voordat u het aantal aanvragen bepaalt. Een extra klasse is goedkoper dan een tweede aanvraag die achteraf niet dekt wat u verkoopt.
Praktische regel: hoe langer de naam meegaat en hoe vaker de visuele identiteit verandert, hoe belangrijker het woordmerk wordt.
Bij een merk met een korte levensduur, zoals een tijdelijk concept of een campagne, is een zware registratie zelden de moeite waard. Bij een naam die u over tien jaar nog op de gevel wilt hebben, is het woordmerk de eerste uitgave die u doet.
De keuze hangt dus aan drie touwtjes: hoe lang blijft de naam, hoe vaak verandert de visuele identiteit, en waar opereert het merk. Onze uitleg over het verschil tussen brand identity en logo-ontwerp gaat dieper in op dat onderscheid, want een merk dat zijn identiteit als systeem heeft opgebouwd, kan een logo vervangen zonder de naam te raken.
Rebranding zonder bescherming te verliezen
Een restaurant vervangt het lettertype, vereenvoudigt het icoon en wijzigt de kleurstelling. Stond alleen het gecombineerde logo op naam, dan verzwakt de bescherming van de merknaam, ook als de naam zelf ongewijzigd blijft. De nieuwe afbeelding lijkt op de oude, maar valt niet automatisch onder de bestaande registratie. Dat is geen theoretisch risico. Het is de standaarduitkomst van een traject waarin het logo leidt en de naam pas later aan bod komt.

Het gat ontstaat zelden in het ontwerp zelf. Het ontstaat in de volgorde: eerst de nieuwe identiteit lanceren, dan pas kijken wat er juridisch vastligt. De volgorde hieronder draait dat om. Elke stap heeft één reden, en die reden is telkens dezelfde: de naam mag nooit afhankelijk zijn van een afbeelding die u nog gaat aanpassen.
De volgorde die u aanhoudt
- Inventariseer de merkactiva. Kernnaam, symbool, slogan, productnamen en digitale namen. Wat afzonderlijk waarde heeft, verdient een eigen afweging.
- Controleer beschikbaarheid en onderscheidend vermogen. Gebruik het merkenregister en het Handelsregister, en doe dat vóór het ontwerptraject start in plaats van erna.
- Registreer de kernnaam als woordmerk. Daarmee raken lettertype en kleurveranderingen de bescherming niet.
- Registreer het symbool als beeldmerk zodra het los herkenbaar is en zelfstandige waarde heeft in app, verpakking of signing.
- Beoordeel de slogan apart. Een slogan kwalificeert niet vanzelf; hij moet op eigen kracht onderscheidend zijn.
- Bepaal de klassen per product- of dienstcategorie. Voeg alleen klassen toe waar het merk daadwerkelijk wordt gebruikt. BOIP verdeelt goederen en diensten over 45 klassen, zoals de toelichting van BOIP op het verschil tussen beide typen laat zien.
- Loop de registraties na vóór de lancering van het nieuwe ontwerp. Zo blijft geen enkel merkactivum onbeschermd tijdens de overgangsperiode.
De meestgemaakte fout is een vergeten depot. Een bedrijf werkt maanden aan een nieuwe identiteit, zet de nieuwe site live en ontdekt dan dat de naam alleen als onderdeel van het oude gecombineerde logo is vastgelegd. De naam is ongewijzigd. De bescherming is dat niet.
Hoe dat er in de praktijk uitziet, inclusief de momenten waarop u opnieuw moet deponeren, laat deze uitleg zien:
Een logo-first strategie kan creatief sterk zijn. Voor een jonge horecazaak met één locatie is een krachtig beeldmerk vaak het meest zichtbare bezit. Juridisch is die route alleen minder toekomstvast dan eerst de kernnaam beschermen en daarna selectief visuele elementen registreren. Praktisch betekent dat twee depots per rebranding: de naam vóór het ontwerptraject en de nieuwe beeldvorm zodra die definitief is, maar vóór de lancering. Wie de bescherming van zijn merk serieus neemt, behandelt het logo als een asset met een eigen leven en de naam als het fundament eronder. Onze uitleg over de rechten op een logo-ontwerp laat zien welke afspraken daarover tussen opdrachtgever en ontwerper horen te staan.
Veelgestelde vragen over woordmerk en beeldmerk
Kan ik een woordmerk en een beeldmerk tegelijk registreren?
Ja, in twee aparte aanvragen. U bepaalt per aanvraag de klassen en de houder, en houdt daarmee de bescherming van de naam los van de bescherming van de afbeelding.
Wat kost een Benelux-merkregistratie?
€244 voor de eerste klasse, €27 toeslag voor de tweede klasse en €81 per extra klasse vanaf de derde. Versnelde registratie kost €196 extra boven op het basistarief.
Hoe lang blijft een merk beschermd?
Tien jaar vanaf de indieningsdatum. Daarna is de registratie telkens met tien jaar te verlengen, zolang het merk in gebruik blijft en de verlenging op tijd wordt aangevraagd.
Geldt de bescherming ook buiten Nederland?
Ja, binnen de Benelux. Eén registratie bij BOIP geldt in Nederland, België en Luxemburg. Voor andere landen is een aparte Europese of internationale aanvraag nodig.
Blijft mijn merk beschermd als ik het logo vernieuw?
Dat hangt af van wat er is vastgelegd. Een apart woordmerk blijft staan bij een nieuw lettertype of nieuwe kleuren. Een gecombineerd logo dekt het nieuwe ontwerp niet zonder meer, ook niet als de naam gelijk blijft.
Uw keuze maken en de eerste stap zetten
De goedkoopste merkaanvraag is vaak de duurste vergissing.

- Is de kernnaam onderscheidend genoeg voor een woordmerk? Zo ja, dan registreert u de naam eerst en bouwt u de rest eromheen. Zo nee, dan is een nieuwe naam goedkoper dan een reeks aanvragen die stuk voor stuk worden geweigerd.
- Is het symbool los herkenbaar als beeldmerk? Zo ja, dan verdient het een eigen registratie, zeker als het in app, verpakking en signing terugkomt. Zo nee, dan wacht u tot het symbool op eigen benen staat.
- Wat is het commerciële risico als het merk naar nieuwe producten, markten of landen gaat? Bij groeiplannen buiten de Benelux weegt de bescherming van de naam zwaarder dan die van de afbeelding, omdat een naam die u niet bezit uw uitbreiding blokkeert.
Een sterke naam met een identiteit die nog meebeweegt, wijst naar een woordmerk eerst. Een stabiel, onderscheidend symbool naast een duidelijke naam wijst naar een gecombineerde strategie met twee aparte aanvragen. Een zwakke of beschrijvende naam vraagt om een andere naam voordat u überhaupt registreert.
Leg de volgorde vast voordat het ontwerp weer beweegt. Bij een rebranding registreert u de naam eerst, daarna het definitieve beeldmerk als het logo echt klaar is; wie eerst de restyling afrondt en daarna pas indient, beschermt het ontwerp dat straks overal zichtbaar is. Koll&Burg Design bouwt identiteiten van logomark tot motion en scherpt bestaande merkstijlen aan tot designsystemen die op elk platform werken. Ligt na de merkfix ook de digitale uitvoering open, dan is website laten maken een aparte keuze naast de merkregistratie, geen onderdeel van de bescherming zelf.
Stuur een korte beschrijving van uw merk, de naam en de geplande wijzigingen per e-mail, of bel +31 (0)6 14432083 voor een vrijblijvend gesprek. U bent ook welkom op de Prins Hendrikstraat 1 in het centrum van Eindhoven.


